Depolamalı GES modelinin yaygınlaşmasıyla başvuru hacmi hızla arttı. Ancak Güneydoğu ve Doğu Anadolu'da ışınım avantajının yüksek olduğu alanlar, çoğu zaman sulanabilir tarım arazisi veya mera statüsündeki alanlarla örtüşüyor. Sonlandırma nedenlerinin başında bu çakışma geliyor.
İkinci büyük neden, enerji depolama ünitesinin dosyada yetersiz tanımlanması. Batarya sisteminin yangın güvenliği, ısıl yönetimi ve ömür sonu atık planı sorulduğunda yanıtı olmayan dosyalar İDK aşamasında takılıyor.
GES projelerinde başvuru yolu
| Ek-2 kapsamı | Belirli kurulu güç eşiğinin üzerindeki güneş enerjisi santralleri Seçme-Eleme Kriterleri kapsamında PTD ile değerlendirilir. |
| Enerji depolama (EDT/BESS) | Depolama ünitesi projeye eklendiğinde, batarya kimyası, kapasitesi ve güvenlik sistemleri dosyada ayrıca tanımlanmalıdır. |
| Kapasite artışı | Panel sayısı veya kurulu gücün mevcut karardaki değeri aşması hâlinde yeni bir süreç gerekir. Koordinatlara işlenen saha sınırı da aynı şekilde bağlayıcıdır. |
Eşik değerler ÇED Yönetmeliği'nin güncel ekli listelerine göre belirlenir. Projenizin hangi kalem altında değerlendirileceği, faaliyet tanımınıza ve kapasitenize bağlıdır — bkz. Ek-1, Ek-2 ve muafiyet.
Bu sektörde dosyalar nerede takılıyor?
Sulanabilir tarım arazisi çakışması
GAP sulama alanlarında en sık karşılaşılan engel. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü'nün olumsuz görüşü çoğunlukla dosyayı doğrudan sonlandırır.
Mera vasfı ve tahsis amacı değişikliği
Doğu Anadolu'da baskın sorun. Tahsis amacı değişikliği süreci ÇED takvimine paralel yürümediğinde süre aşımı doğar.
Arazi planlaması ve kurum uyuşmazlığı
Sahanın başka bir kamu kurumunun planlama alanında kalması — konut, sanayi veya kamu yatırımı planlarıyla çakışma.
Kuş göç yolları ve ekolojik izleme
Önemli kuş alanlarına yakın sahalarda çok mevsimli izleme çalışması isteniyor. Bu çalışma tamamlanmadan dosya ilerlemez.
Batarya sisteminin eksik tanımı
Depolama ünitesinin yangın senaryosu, termal kaçış riski ve ömür sonu bertaraf planı olmadan dosya kabul görmüyor.
Bağlantı hattı ve ENH'nin dosya dışı bırakılması
Enerji nakil hattının güzergâhı ve etkisi ana dosyada değerlendirilmediğinde eksiklik olarak geri dönüyor.
Dosya inceleme kontrol listesi
Ön değerlendirme için aşağıdakilerden elinizde bulunanları paylaşmanız yeterli:
- Çağrı mektubu / bağlantı anlaşması ve kurulu güç bilgisi
- Saha koordinatları, tapu ve arazi vasıf belgeleri
- Tarım İl Müdürlüğü ve varsa mera komisyonu yazışmaları
- Sonlandırma yazısı veya olumsuz kurum görüşü
- Panel ve inverter teknik özellikleri, yerleşim planı
- Depolama ünitesi teknik dosyası (kimya, kapasite, güvenlik)
- ENH güzergâh planı
- Varsa önceki PTD ve İDK düzeltme talepleri
Bu sektörde yoğunlaştığımız iller
Sık sorulan sorular
GES projemin ÇED süreci arazi vasfı nedeniyle sonlandırıldı. Yapabileceğim bir şey var mı?
Duruma göre değişir. Bazı dosyalarda sahanın bir bölümünün vasfı farklıdır ve proje küçültülerek yeniden kurgulanabilir; bazılarında komşu parsele kaydırma mümkündür; bazılarında ise vasıf değişikliği başvurusu ayrı bir yol olarak değerlendirilir. Hangisinin uygulanabilir olduğu, tapu kayıtları ve kurum yazışmaları incelenmeden söylenemez.
Depolamalı GES için ayrı bir ÇED süreci mi gerekiyor?
Depolama ünitesi genellikle aynı proje dosyası içinde değerlendirilir. Ancak dosyada batarya sisteminin teknik ve güvenlik bilgileri ayrıca ve ayrıntılı biçimde yer almalıdır; eksik tanım en sık düzeltme talebi nedenidir.
ÇED Olumlu kararım vardı ama yatırıma başlayamadım, hâlâ geçerli mi?
ÇED Olumlu kararında mücbir sebep olmaksızın yedi yıl içinde yatırıma başlanmaması hâlinde karar geçersiz sayılır. Ek-2 kapsamındaki kararlarda bu süre beş yıldır. Sürenin dolup dolmadığı ve mücbir sebep iddiasının değerlendirilip değerlendirilemeyeceği dosyaya göre incelenir.